﻿<title_newspaper="Sztandar Młodych">
<title_article="Archiwum ‘lat dawnych’">
<author_1=”Janina Broniewska”>
<author_2=””>
<language=”pl”>
<style=”press”>
<year="1951">
<month="10">
<date=”1951-10-01”>
<period=”d”>
<status=”1_obieg”>
<support=”paper”>
30 września 1937 roku rozpoczął się strajk pracowników Związku Nauczycielstwa Polskiego w gmachach przy ulicy Smulikowskiego na warszawskim Powiślu. Dzieje tego strajku, opierając się na własnych wspomnieniach i na ocalałych dokumentach ówczesnych, opisała już szczegółowo Wanda Wasilewska w książce pt. "Historia jednego strajku".
Trudno się dziś doliczyć tamtych, wspaniałych towarzyszy walki. Z 250 ludzi wielu zabrała wojna, obozy, czy całkiem pospolita śmierć. Wielu rozproszyło się po całej Polsce, pracują w nowych zawodach, w nowych, jakże innych, warunkach niż te, kiedy to szedł "w świat" nasz biuletyn strajkowy z 19-go dnia strajku. Biuletyn, w którym garstka ludzi pisała na przekór zdradzie przyczajonej w ówczesnym Zarządzie Głównym ZNP, na przekór łajdactwom i konszachtom politycznym między górami PPS i faszystowskim rządem Składkowskiego.
"Stwierdzamy, że z gmachu ZNP chce się zrobić Brunatny Dom, gniazdo ONR, przytulisko i źródło dochodu dla partii siejącej anarchię i gwałt.
Strajkujemy tak, jak strajkują górnicy, kiedy kapitalista chce zalać kopalnię..."
Szły lata. Tragiczne, groźne, burzliwe lata. Nad białymi gmachami ZNP przy ulicy Smulikowskiego na warszawskim Powiślu przeszła wojna, przeszła śmierć. Pękały armatnie pociski, wyły nurkujące bombowce. Ocalały okaleczone ściany świecące dziś białym, nowym tynkiem. Przyszli do władzy, do pełnej władzy, ci którzy nas wtedy naprawdę wspierali w walce, w trzymiesięcznym strajku "fizycznych i umysłowych" pracowników — polska klasa robotnicza.
Walka o ówczesny ZNP doczekała się pełnego zwycięstwa dopiero w Polsce Ludowej, dopiero pod przewodem Partii, która wówczas kierować naszą walką mogła tylko w warunkach najściślejszej konspiracji.
*
W strajku tym przypadł mi poza innymi funkcjami los archiwisty. Od momentu dosyć początkowego, kiedy wpadliśmy na pierwsze piętro do naszych oszklonych klitek redaktorów z ogólnego zebrania czy wiecu.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_2>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
